Polski Terapeuta UK – jak działa CBT i dlaczego zmiana zaczyna się od myśli
- William Slivinsky
- 20 lut
- 4 minut(y) czytania
Każdy z nas kiedyś słyszał albo czytał w gazecie o kimś, kto "miał wszystko”.
Rodzinę.
Karierę.
Pieniądze.
Piękny dom.
A potem zrobił coś, czego wielu ludzi nie potrafi zrozumieć.
Odebrał sobie życie.
Zostawił rodzinę.
Wpadł w uzależnienie.
I często w pierwszej reakcji myślimy:
"Jak można być tak nierozsądnym? Gdybym ja miał to, co on, nigdy bym tak nie zrobił.”
Ten moment pokazuje coś bardzo ważnego.
To nie wydarzenie nas kształtuje.
Kształtuje nas to, jak je interpretujemy.
Nasza relacja z samym sobą.
I z otoczeniem.
Tu zaczyna się CBT.
Czego dowiesz się z tego artykułu?
Jak umysł płata nam figle – mechanizm "gap filling”
Nasz umysł nie lubi pustki.
Kiedy brakuje informacji, zaczyna ją wypełniać.
To zjawisko w psychologii określamy jako gap filling – wypełnianie luk.
Przykład:
Mąż nie wraca o czasie z pracy.
Nie odbiera telefonu.
W ciągu kilku minut umysł potrafi podsunąć gotową historię:
Miał wypadek. – Zdradza mnie. – Coś przede mną ukrywa.
Nie dlatego, że są na to dowody.
Ale dlatego, że mózg automatycznie wybiera scenariusz, którego najbardziej się obawiamy.
To mechanizm obronny.
Układ nerwowy woli przygotować Cię na najgorsze niż zostać zaskoczonym.
Problem polega na tym, że ten "fałszywy system alarmowy” bardzo często uruchamia się bez zdrowej potrzeby.
W naszym życiu takich schematów jest ogrom.
Często zanim zaczniemy nad tym pracować, nawet nie wiemy, przed iloma decyzjami, relacjami czy okazjami w naszym życiu ten obronny system myślenia nas blokuje.
Zidentyfikowanie tych mechanizmów i ich korekta sprawiają, że zaczynamy odzyskiwać wpływ na własne emocje i reakcje, dodając klarowności i pełni życia.
To nie nasza wina, że nad tym nie pracujemy, nie ma zbyt wielu źródeł informacji, z którymi się dzielę, a sam system chce, byśmy pracowali, płacili podatki i nie mieli wpływu na własne myśli.
To nie wydarzenie kształtuje nasze życie
Na naszych dwóch prostych przykładach mamy odpowiedź.
Mężczyzna, który "miał wszystko” – a mimo to wpadł w nałóg i stracił rodzinę, oraz
Żona, która przy każdym spóźnieniu męża tworzy czarne scenariusze, choć on zatrzymał się w sklepie, żeby kupić jej prezent-niespodziankę.
W obu sytuacjach wydarzenie jest neutralne.
To nie fakt niszczy.
To interpretacja.
Wiemy już, że zniekształcone myśli mogą nas blokować.
Ale idźmy głębiej.
Jedna osoba może mieć wszystko i żyć w ciągłym lęku przed utratą.
Inna może nie mieć nic spektakularnego – a żyć stabilnie i spokojnie.
To nie zasoby zewnętrzne decydują.Decyduje relacja z samym sobą.
Nasz umysł dramatyzuje częściej, niż myślisz
W 2019 roku badacze z Penn State University (zespół prof. Thomasa Borkoveca) przeanalizowali setki epizodów martwienia się u osób z nasilonym lękiem.
Wynik był prosty i mocny:
91% rzeczy, którymi się martwimy, nigdy się nie wydarza.
A mimo to myśli o nich wywołują realne napięcie, bezsenność, konflikty, unikanie decyzji.
Umysł tworzy scenariusze, żeby nas "przygotować”.
Ale często przygotowuje nas na coś, co nie istnieje.
I to właśnie jest miejsce, w którym CBT ma sens.
Co ważne — kiedy mówimy o lęku w społeczeństwie, nie chodzi wyłącznie o kliniczne zaburzenia psychiczne.
To także podwyższony, statystycznie mierzony poziom odczuwanego niepokoju.
W Wielkiej Brytanii około 30–37% kobiet i 29–30% mężczyzn deklaruje wysoki poziom lęku w badaniach populacyjnych. W Polsce szacuje się, że około 24–25% dorosłych doświadcza w ciągu życia istotnych objawów lękowych (różnego typu, niekoniecznie wymagających hospitalizacji).
To nie oznacza, że co trzecia osoba ma diagnozę psychiatryczną.
Oznacza to, że lęk stał się powszechnym doświadczeniem społecznym.
I to właśnie jest miejsce, w którym CBT ma sens.
Jak działa CBT - w terapii nie zmieniamy wydarzeń.
Zmieniamy relację z myślami, które zmieniają wydarzenia.
W CBT pracujemy z błędami poznawczymi:
katastrofizacją
czytaniem w myślach
personalizacją
myśleniem czarno-białym
Oczyszczenie tych zniekształceń nie polega na pozytywnym myśleniu.
Polega na odzyskaniu klarowności.
Kiedy przestajemy wierzyć każdej myśli tylko dlatego, że się pojawiła – odzyskujemy wpływ.
A kiedy odzyskujemy wpływ – wraca potencjał.
I tu pojawia się Carl Rogers
Bo sama technika nie wystarczy.
Carl Rogers mówił, że człowiek posiada naturalną tendencję do rozwoju – jeśli znajdzie się w relacji opartej na:
empatii
autentyczności
bezwarunkowej akceptacji
CBT daje narzędzia.
Person-centred daje przestrzeń.
Bez relacji zmiana jest mechaniczna.
Bez struktury zmiana jest chaotyczna.
Dlatego łączę oba podejścia.
Co to oznacza w praktyce?
Mężczyzna, który „miał wszystko”, nie potrzebował więcej sukcesu.
Potrzebował pracy nad przekonaniem, że jego wartość nie zależy od wyniku.
Żona, która tworzy czarne scenariusze, nie potrzebuje kontroli nad mężem.
Potrzebuje pracy nad lękiem i schematem porzucenia.
To nie wydarzenie wywołuje cierpienie. To sposób, w jaki umysł je interpretuje.
A interpretację można zmienić.
I wtedy zaczyna się prawdziwa zmiana.
Każdy człowiek ma własne schematy
Każdy z nas niesie inne doświadczenia.
Inne historie.
Inne przekonania, które budowały się latami.
Dlatego nie da się opisać wszystkiego w jednym artykule.
Nie da się na blogu bezpiecznie rozłożyć czyichś emocji na czynniki pierwsze.
Nie da się przewidzieć, który schemat w Twoim przypadku jest kluczowy.
Często jedna rozmowa potrafi odblokować coś, co było zamrożone latami.
Czasem wystarczy jedno dobrze postawione pytanie, żeby zobaczyć swój schemat z zupełnie innej perspektywy.
I to jest moment, w którym zaczyna się realna zmiana.
Dlaczego rozmowa ma znaczenie
CBT daje narzędzia.Relacja daje bezpieczeństwo.
Kiedy poczujesz pierwszy efekt – klarowność, lżejszy oddech, więcej dystansu do myśli – zaczynasz rozumieć, że to działa.
A kiedy polubisz rozmowę i poczujesz, że możesz mówić bez oceniania – wspólna praca zaczyna przynosić realne rezultaty.
Zmiana nie dzieje się dlatego, że ktoś Cię "naprawia”.
Dzieje się dlatego, że odzyskujesz wpływ.
Co mogę Ci dać?
Najlepszą rzeczą, którą mogę zaoferować, są:
moje materiały online, które porządkują wiedzę i pomagają zrozumieć mechanizmy
możliwość bezpłatnej rozmowy, w której sprawdzimy, czy to podejście jest dla Ciebie
Bez presji.Bez zobowiązań.Z klasą.
Jeśli czujesz, że coś w tym tekście dotyczy również Ciebie – zapraszam do kontaktu.
Rozmowa jest bezpłatna.
Decyzja zawsze należy do Ciebie.
Komentarze