1. Czym jest Racjonalna Terapia Emotywno-Behawioralna (REBT)?

 

Racjonalna Terapia Emotywno-Behawioralna wywodzi się z nurtu poznawczo-behawioralnego i koncentruje się na pracy z przekonaniami, które generują nadmierną presję i napięcie.

REBT zakłada, że to nie wydarzenia same w sobie prowadzą do przeciążenia, lecz sposób ich interpretacji.

Szczególną uwagę poświęca się sztywnym wymaganiom wobec siebie i innych, takim jak:

• "Muszę sobie radzić.”

• "Nie mogę zawieść.”

• "Powinienem być dalej.”

• "To byłaby katastrofa.”

• "Nie wytrzymam tej sytuacji.”

 

To właśnie te przekonania podtrzymują przewlekłe napięcie.

​

2. Trzy obszary przeciążenia dorosłego życia

W pracy terapeutycznej analizujemy trzy powiązane systemy:

 

Relacje

Relacje partnerskie, rodzinne, zawodowe i społeczne.
Oczekiwania, role, odpowiedzialność, porównywanie się.

Konflikt w relacji wpływa na koncentrację, sen i efektywność zawodową.

​

Wydajność i kariera

Ambicja, odpowiedzialność finansowa, efektywność, tempo pracy.

W tym obszarze często aktywne są przekonania zwiększające presję.
Gdy napięcie rośnie, pojawia się prokrastynacja, przeciążenie lub spadek motywacji.

​

Zdrowie i odporność psychiczna

Sen, regeneracja, sport, sposób regulowania stresu.

​

Jeżeli relacja i praca pozostają w konflikcie, organizm zaczyna funkcjonować w trybie przeciążenia.

​

3. Jak powstaje błędne koło napięcia

​

• Relacja generuje napięcie →

• Wydajność spada lub rośnie kosztem zdrowia →

• Regeneracja jest niewystarczająca →

• Pojawia się krótkoterminowa regulacja napięcia →

• Konflikt w relacji lub pracy narasta →

Napięcie rośnie.

Z czasem człowiek zaczyna funkcjonować poniżej swojego potencjału.

​

4. Problemy z koncentracją i motywacją – kiedy objaw nie jest przyczyną

 

Wielu dorosłych doświadcza:

• braku koncentracji

• trudności w dokańczaniu zadań

• prokrastynacji

• rozproszenia uwagi

• impulsywnych decyzji

• problemów z planowaniem

• spadku motywacji mimo ambicji

• huśtawki między nadmierną aktywnością a wyczerpaniem

​

Objawy te mogą mieć różne źródła.

Jednym z nich jest przewlekłe przeciążenie poznawczo-emocjonalne.

​

Gdy napięcie utrzymuje się przez długi czas:

​

• uwaga skraca się,

• pamięć robocza działa słabiej,

• planowanie staje się mniej efektywne,

• wzrasta impulsywność,

• spada tolerancja frustracji.

​

W takich warunkach trudności z koncentracją nie są brakiem zdolności.
Są skutkiem przeciążenia systemu.

​

5. Inne objawy przeciążenia

 

Przewlekłe napięcie może prowadzić również do:

• nadmiernego analizowania

• problemów ze snem

• drażliwości

• wycofania społecznego, partnerskie lub rodzinne

• regulowania napięcia alkoholem

• kompulsywnego korzystania z telefonu

• pracoholizmu

• skrajnej aktywności fizycznej kosztem regeneracji

• zaniedbywania relacji

​

Objawy te często są traktowane jako oddzielne trudności.
W praktyce bywają elementem jednego mechanizmu.

​

6. Mechanizm "muszę – katastrofa – nie wytrzymam”

 

W wielu przypadkach rdzeniem przeciążenia są trzy elementy:

1. Sztywne wymaganie ("muszę”).

2. Katastrofizacja ("to będzie straszne”).

3. Niska tolerancja frustracji ("nie wytrzymam”).

​

Ten mechanizm zwiększa presję, obniża elastyczność i podtrzymuje napięcie.

REBT koncentruje się na modyfikacji tych przekonań. Paradoksalnie, usunięcie "sztywnych wymagań nie obniża wydajności lecz zwiększa produktywność "smart work". 

​

7. Na czym polega praca w tym podejściu

Praca obejmuje:

• identyfikację sztywnych wymagań wobec siebie i innych,

• redukcję katastrofizacji,

• budowanie tolerancji frustracji,

• oddzielanie wartości osoby od wyników,

• przywracanie równowagi między relacją, wydajnością a regeneracją.

​

Celem nie jest eliminacja stresu.
Celem jest zmniejszenie wewnętrznego konfliktu, który utrzymuje przeciążenie.

Gdy napięcie spada, poprawia się koncentracja, stabilność emocjonalna i jakość decyzji.

​

8. Dla kogo jest to podejście

 

Dla osób:

• funkcjonujących zawodowo, lecz wewnętrznie przeciążonych,

• balansujących między pracą a rodziną,

• doświadczających huśtawki motywacji,

• regulujących napięcie alkoholem lub zachowaniami kompulsywnymi,

• mających poczucie utraty potencjału mimo kompetencji.

​

To podejście jest skierowane do osób, które chcą zrozumieć mechanizm podtrzymujący napięcie, a nie wyłącznie nazwać objaw.