Dlaczego nie wiemy, że alkohol powoduje raka?

William Slivinsky
6 lut
2 minut(y) czytania

Kiedy mówię, że alkohol powoduje raka, bardzo często spotykam się z niedowierzaniem. Nie z oporem, nie ze złością — raczej z autentycznym zaskoczeniem. „Naprawdę?” To pytanie wraca zaskakująco często.

Jako terapeuta widzę w tym coś ważnego: brak wiedzy nie wynika z ignorancji, lecz z tego, jak została ukształtowana społeczna norma. Alkohol jest obecny tak powszechnie, że przestał być postrzegany jako realny czynnik ryzyka.

Dlaczego nie wiemy, że alkohol powoduje raka?

alkohol powoduje raka Co mówią dane WHO o alkoholu i raku?

Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje alkohol jako substancję rakotwórczą grupy 1. To ta sama kategoria, w której znajdują się m.in. azbest czy dym tytoniowy. Z perspektywy nauki nie ma tu wątpliwości.

WHO wskazuje, że alkohol zwiększa ryzyko co najmniej siedmiu nowotworów, w tym:

raka piersi,
raka jelita grubego,
raka wątroby,
raka przełyku,
raka jamy ustnej i gardła.

Co szczególnie istotne, znaczna część tych nowotworów występuje przy niskim i umiarkowanym spożyciu alkoholu.

Dlaczego ta wiedza nie jest powszechna?

WHO zwraca uwagę na bardzo niski poziom świadomości społecznej dotyczącej związku alkoholu z rakiem. W Europie:

tylko niewielki odsetek osób wie, że alkohol zwiększa ryzyko raka piersi,
alkohol znacznie rzadziej niż tytoń jest kojarzony z nowotworami,
informacje o raku praktycznie nie pojawiają się na etykietach alkoholu.

Z perspektywy terapeutycznej widzę, że brak tej wiedzy chroni normę picia. Jeśli czegoś nie nazywamy, nie musimy się z tym konfrontować.

Etykiety zamiast informacji

W miejsce rzetelnej informacji bardzo często pojawiają się etykiety:

„to przesada”,
„straszenie”,
„każdy na coś umrze”.

WHO podkreśla jednak, że informowanie o ryzyku nie jest stygmatyzacją, lecz podstawą zdrowia publicznego. Brak informacji nie chroni wolności wyboru — ogranicza ją.

Gdy ludzie nie wiedzą o związku alkoholu z rakiem, porównują się wyłącznie z innymi pijącymi. A to utrwala przekonanie, że „skoro wszyscy tak robią, to musi być bezpieczne”.

Dlaczego alkohol jest wyjątkiem?

Porównanie z tytoniem jest tu bardzo wymowne. Papierosy:

mają wyraźne ostrzeżenia zdrowotne,
są jednoznacznie kojarzone z rakiem,
nie funkcjonują jako „zdrowy wybór”.

Alkohol natomiast:

pozostaje kulturowo oswojony,
bywa przedstawiany jako element stylu życia,
rzadko jest opisywany wprost jako czynnik rakotwórczy.

WHO wskazuje, że ta asymetria nie wynika z braku dowodów, lecz z uwarunkowań kulturowych i systemowych.

Co zmienia informacja?

Z mojego doświadczenia wynika, że informacja:

nie odbiera przyjemności,
nie zmusza do zmiany,
nie stygmatyzuje.

Informacja zmienia punkt odniesienia. Gdy wiemy, że alkohol powoduje raka, „umiar” przestaje być neutralną normą, a zaczyna być jednym z wyborów — obok niepicia.

To bardzo ważne szczególnie dla osób, które:

przestały pić i czują się „inne”,
żyją obok pijących,
próbują zrozumieć własne decyzje.

Na zakończenie

Nie wiemy, że alkohol powoduje raka, ponieważ przez lata ta informacja była marginalizowana. WHO mówi o tym dziś jasno nie po to, by kogokolwiek straszyć, ale by przywrócić równowagę informacyjną.

Świadomość nie jest zagrożeniem.Świadomość jest warunkiem wolnego wyboru.